Nha khoa catarina

Nữ sinh thắc mắc: “Làm phóng viên mảng kinh tế, nhanh giàu?

18:42 05/11/2018


Một nữ sinh đặt ra câu hỏi gây ấn tượng: “Làm báo mảng kinh tế, phóng viên có giàu hay không?”, khiến buổi giao lưu sáng nay 1-11 do Thời báo Kinh tế Sài Gòn phối hợp với Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức nóng lên với những chia sẻ rất thật từ phía Hội đồng giải đáp thắc mắc.

Hội đồng giải đáp thắc mắc trả lời câu hỏi của sinh viên. Ảnh: Mỹ Dung.

Mặc dù không phải là câu hỏi quá mới, nhưng được đặt ra bởi một sinh viên thì lại là điều khá thú vị. Câu hỏi này được thầy Nguyễn Phúc, Khoa Lịch sử Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đánh giá là câu hỏi không hề ngây ngô, còn Hội đồng giải đáp thắc mắc cũng cho rằng câu hỏi khá hay, khá lí thú và rất thực tế.

Trả lời câu hỏi này, ông Võ Hồng Văn, Thư ký tòa soạn Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online cho biết, nếu chỉ trông vào làm báo thì câu trả lời là “đủ ăn”.

Ông Võ Hồng Văn, Thư ký tòa soạn Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online cho biết, nếu chỉ trông vào làm báo thì câu trả lời là “đủ ăn”. Ảnh: Mỹ Dung.

Hiện tại, phóng viên tòa soạn đều sống rất giản dị, công việc của người phóng viên là ghi nhận thông tin và truyền tải thông tin một cách xác thực, đúng đắn đến bạn đọc. Lương và nhuận bút có thể đủ để sống với mức sống bình thường, vậy thì bằng cách nào để giàu?

“Tuy nhiên, điều tuyệt vời và cũng là thách thức cho người phóng viên đó là họ có quyền nói lên suy nghĩ của mình. Trên mặt trận tác nghiệp họ vừa là sĩ quan chỉ huy, vừa là tổng tư lệnh, vừa là người lính, lúc này không ai có thể can thiệp hay không có ban biên tập nào có thể đi theo phóng viên cả. Tôi cho đó là một trong những lí do khiến nhiều người gắn bó với nghề.”, ông Văn nói.

Khá hứng thú với câu hỏi này, nhà báo Thanh Thương cho hay, là một phóng viên từng theo dõi mảng tài chính, ngân hàng, chị đã nhận không ít lời “gợi mở” về việc viết tốt thay vì viết…sự thật. Và tất nhiên, khoản tiền họ chi cũng khá “sộp” cho những phi vụ như thế, vì họ là những doanh nghiệp lớn. “Tuy nhiên, nếu một người phóng viên không có đủ bản lĩnh và dễ sa ngã trước những cám dỗ như thế thì không thể nào làm báo được”, chị Thanh Thương chia sẻ.

Hiện nay có khá nhiều phóng viên, nhà báo ngoài thời gian viết báo cho cơ quan, họ thường cộng tác, viết quảng cáo cho các hãng, doanh nghiệp khác kiếm thêm. Thậm chí, trong làng báo có nhiều cặp vợ chồng cùng làm báo, lấy nhau hơn 10 năm có 2 mặt con mà đến nay vẫn chưa mua được nhà. Vì vậy, số nhà báo giàu lên nhờ viết báo tại Việt Nam, chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Và số người giàu lên theo quan sát, chủ yếu là do họ kinh doanh một ngành gì bên ngoài chứ không nhờ vào việc viết báo, thậm chí nhiều người còn cho rằng, viết báo để… nuôi đam mê.

Peder Gustafsson, một nhà báo kỳ cựu đến từ Thụy Điển từng bắt sinh viên khóa tập huấn Việt Nam phải cam kết: “Không nhận bất kỳ thứ gì từ doanh nghiệp, bao gồm cả việc tuyệt đối không ăn cơm với doanh nghiệp”.
Ông giải thích, nếu các bạn để cho vật chất tiền bạc, dù nhỏ, xen vào chương trình truyền thông của các bạn, mọi việc sẽ không còn khách quan được nữa. Khi không khách quan, các bạn không thể giúp đỡ họ được mà chỉ có thể gây khó khăn cho họ mà thôi. Thêm nữa, nếu các bạn không khách quan, doanh nghiệp sẽ có thể bất hợp tác với các bạn.

Làm báo có giàu không? Câu trả lời không khó, chỉ cần chúng ta làm một thống kê xã hội học nho nhỏ. Thậm chí, chúng ta có thể điều tra được nguyên nhân khiến nhà báo (nào đó) trở nên giàu có. Nhưng, điều đó không quan trọng. Trăn trở nằm ở chỗ, tại sao câu hỏi này lại đến từ một sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường? Các em cơ bản đã có lối suy nghĩ làm giàu từ… nghề báo. Tất nhiên, nhà báo cũng cần kiếm cơm như bao người khác, nhưng đó không phải và không thể là mục tiêu số 1. Sẽ thật nguy hiểm khi cả xã hội đang mặc định nghề báo có thể rất giàu và nhiều người lao vào nghề báo, nghề truyền thông vì điều đó!

Thực tế, rất nhiều nhà báo lĩnh lương chưa đầy 5 triệu đồng/tháng, ở nhà thuê, đi xe “rách”, xài điện thoại “cục gạch”, nhưng đâu phải không có nhà báo đi xe xịn, ở nhà lầu, dùng smartphone hạng sang. Vậy tiền đó ở đâu ra, thậm chí chúng ta vẫn thường thấy nhiều nhà báo, hôm trước còn đi xe ôm đi làm nhưng hôm sau đã lái xe hơi, hôm trước cà phê còn than hết tiền, hôm sau lại chụp hình căn chung cư mới. Nhiều ý kiến thắc mắc, không hiểu nhà báo kiếm tiền bằng cách nào, làm sao lại trở nên giàu có? Thực sự thì thu nhập chính đáng của họ được bao?

Không phải tự nhiên mà người ta xếp nghề báo vào chung nhóm  4 nghề và đọc liền vần: “nhà văn, nhà báo, nhà giáo, nhà nghèo”. Thế nhưng lạ là hiếm nhà báo nào bỏ nghề vì… nghèo. Vì yêu nghề nhiều nhà báo vẫn sống chết với nghề, cho dù phải đi ở nhà thuê, và hàng ngày vẫn phải chật vật trong nỗi lo cơm áo gạo tiền. Chẳng thế mà nghề báo đã từng bị xếp hạng là một trong 5 nghề “nghèo” nhất, thậm chí còn tệ hơn cả nghề bồi bàn, theo Forbes năm 2012.

Nhưng thế thì câu hỏi đặt ra tiếp theo là: “Tại sao làm báo lại không thể giàu? Thực tế cho thấy, tại Mỹ, người ta vẫn thống kê được tài sản của nhà báo và những cái tên như Walt Mossberg: 170 triệu USD, Stuart Varney: 10 triệu USD, Michael Wilbon: 9 triệu USD, Maria Bartiromo: 22 triệu USD, và nữ nhà báo xinh đẹp tài năng Maria Menounos: 7 triệu USD. Tuy nhiên, vấn đề là mức thu nhập của họ đến từ đâu, đó chính là những tác phẩm họ tạo ra, những chuyên mục họ đảm nhận chứ không phải bởi… “phong bì”, hay những quà tặng đặc biệt khi phát hiện ra vấn đề sai phạm mà các đại gia muốn bao bịt.

Liên quan đến việc tuyển dụng, bà Ngọc Diệp, Phòng Nhân sự Thời báo Kinh tế Sài Gòn cho biết, để trở thành một phóng viên của Thời báo Kinh tế Sài Gòn cần phải tuân thủ theo nội quy của cơ quan, quy định về đạo đức nghề báo. Vấn đề không phải là bạn có học qua chuyên ngành kinh tế hay chưa, mà tòa soạn sẽ đánh giá bài viết, kỹ năng, tác phong của người thử việc. “Về đạo đức nghề nghiệp, tại Điều 3 trong “10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam” nêu rõ: Nhà báo phải “Hành nghề trung thực, khách quan, công tâm, không vụ lợi. Điều quan trọng đối với phóng viên là đạo đức nghề nghiệp, xem đó là tôn chỉ mục đích”, bà Ngọc Diệp nhấn mạnh.

Nhiều sinh viên đặt ra những câu hỏi khiến Hội đồng giải đáp thắc mắc khá ấn tượng. Ảnh: Mỹ Dung.

Nếu thu nhập chân chính thì cả đời làm báo cũng chẳng dám mơ ước mua được căn chung cư cao cấp, nói gì đến biệt thư, xe sang… Ấy vậy mà nhiều nhà báo bây giờ giàu lắm, tài sản, tiền bạc, cổ phiếu lên cả chục tỷ đồng, đi xe xịn, ở nhà biệt thự, cho con du học nước ngoài… Vậy làm cách nào để nhà báo kiếm được nhiều tiền thế?

Thời gian qua cũng cho thấy, nhiều người lợi dụng “quyền lực thứ 4” vô hình của mình để trục lợi cá nhân. Nặng thì viết bài cho “đối tác” để hạ đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh và trong cả chính trị, để trả thù cá nhân, để che chắn tội ác, bảo vệ tội phạm… Nhẹ hơn thì họ ép buộc, van nài, đe dọa các doanh nghiệp để xin quảng cáo, ăn hoa hồng, viết bài “tâng bốc” để nhận thù lao ngoài tòa soạn. Ngoài ra, họ còn mang thư bạn đọc đi đe dọa các đơn vị và người bị “tố cáo” để “khủng bố”, vòi tiền.

Nhiều nhà báo lập nhóm đánh thuê, đánh “hội đồng” để ăn tiền của “nạn nhân”, hoặc lợi dụng sự quen biết rộng rãi để chạy chức, chạy quyền…

Gian nan và nguy hiểm như thế, nhưng tại sao nhiều người vẫn gắn bó? Làm báo đối với đàn ông làm báo đã khó, đặc biệt với phụ nữ nhất định là còn nhiều điều gian nan hơn. Có lẽ, chủ đề tiếp theo mà Thời báo Kinh tế Sài Gòn sẽ thực hiện là: “Phụ nữ làm báo có gì thú vị?”.

Thành Nhân

GÓC NHÌN